Kısa tanım
AS9100, havacılık, uzay ve savunma sektörlerine özgü kalite yönetim sistemi gereksinimlerini tanımlayan ve ISO 9001 temeli üzerine sektörel ek şartlar ekleyen uluslararası standarttır.
Ayrıntılı açıklama
Havacılık ve savunma ürünlerinde bir kalite hatasının sonuçları, can güvenliğini ve görev başarısını doğrudan etkileyebildiği için sektör, genel kalite yönetim standartlarının ötesinde güvence mekanizmalarına ihtiyaç duyar. AS9100, bu ihtiyaca yanıt olarak sektör paydaşlarının ortak çalışmasıyla geliştirilmiş; ISO 9001'in tüm gereksinimlerini içerip bunlara havacılık-uzay-savunma alanına özgü şartlar eklemiştir.
Standardın öne çıkardığı ek gereksinimler arasında konfigürasyon yönetimi, ürün emniyeti, sahte veya onaysız parçaların önlenmesi, kritik ögelerin ve özel gereksinimlerin yönetimi, ilk ürün doğrulaması ile operasyonel risk yönetimi sayılabilir. Ayrıca ürünün ve kullanılan malzemelerin tedarik zinciri boyunca izlenebilirliği, tasarım çıktılarının doğrulanması ve dış tedarikçilerin performansının sistematik izlenmesi güçlü biçimde vurgulanır. Bu başlıklar, karmaşık ve çok katmanlı havacılık tedarik zincirlerinde riskin erken aşamada kontrol altına alınmasını amaçlar.
Belgelendirme, sektörün oluşturduğu ortak denetim şemasına göre yetkilendirilmiş kuruluşlarca yapılır ve sonuçlar sektör paydaşlarının erişimine açık ortak veri tabanlarında izlenir. Bu yapı, bir tedarikçinin belgelendirme durumunun dünyanın farklı bölgelerindeki müşteriler tarafından doğrulanabilmesini sağlar; aynı standart ailesinde bakım kuruluşları ve distribütörler için türetilmiş varyantlar da bulunur.
Savunma sanayii bağlamı
Havacılık ve savunma alanında faaliyet gösteren ana yükleniciler, tedarikçilerinden yaygın biçimde AS9100 belgelendirmesi talep eder; belge, uluslararası tedarik zincirlerine ve büyük platform programlarına katılımın fiilî ön koşullarından biri hâline gelmiştir. Standart, kalite güvencesinin sözleşme öncesi değerlendirmeden seri üretime kadar tutarlı biçimde sürdürülmesine zemin sağlar.
Türk savunma ve havacılık sanayiinde de tedarik zincirindeki firmaların AS9100 belgelendirmesi alanında çalışmalar yürütülmekte, sektöre giriş süreçlerinde bu standarda uyum önemli bir yeterlilik ölçütü olarak değerlendirilmektedir.
İlgili kavramlar
ISO 9001 (savunma bağlamı) · AQAP-2110 · NADCAP · İlk madde muayenesi · Yedek parça yönetimi