Savunma Atlas / Bilgi Katmanı
Sözlük
Savunma sanayii terminolojisi için sade ve kaynaklı tanımlar
Başlangıç noktaları
Öne çıkan kayıtlar
Kaynak ve içerik derinliğine göre seçilmiş üç giriş noktası.
180 kayıt · filtre ve arama birlikte çalışır
AESA radar nedir?
Kısa tanım AESA (Aktif Elektronik Taramalı Dizi), her biri bağımsız sinyal üretebilen çok sayıda küçük verici/alıcı modülünden oluşan radar mimarisidi
AIP (Havadan Bağımsız Tahrik) nedir?
Kısa tanım AIP, denizaltının şnorkel yapmadan (yüzeye yaklaşmadan) su altında kalabilme süresini uzatan tahrik teknolojisidir. Ayrıntılı açıklama Konv
AQAP nedir?
Kısa tanım AQAP (Allied Quality Assurance Publications), NATO'nun savunma tedarikinde kullandığı kalite güvence standartları ailesidir. Ayrıntılı açık
Agregasyon riski nedir?
Kısa tanım Agregasyon riski, tek tek zararsız görünen bilgilerin bir araya getirildiğinde hassas bir bütün oluşturması riskidir. Ayrıntılı açıklama Bu
Akışkan Şekillendirme (Flowforming)
Tanım Flowforming; dönen silindirik ön şekli makaralarla inceltip uzatarak dikişsiz, yüksek mukavemetli gövde üretir — hassas et kalınlığı tek operasy
Alt sistem nedir?
Kısa tanım Alt sistem, daha büyük bir sistem içinde belirli bir işlevi yerine getiren ve tanımlı arayüzlerle diğer unsurlara bağlanan yapı veya işlev
Alt yüklenici nedir?
Kısa tanım Alt yüklenici, bir savunma projesinde ana yüklenicinin altında belirli bir sistem, alt sistem veya iş paketini geliştiren firmadır. Ayrıntı
Ana yüklenici nedir?
Kısa tanım Ana yüklenici, bir savunma projesini bütünsel olarak yöneten ve nihai sistemden sorumlu olan firmadır. Ayrıntılı açıklama Savunma projeleri
Ar-Ge merkezi nedir?
Kısa tanım Ar Ge merkezi, bir işletmenin organizasyonu içinde ayrı bir birim olarak yapılandırılan ve araştırma geliştirme faaliyetlerine odaklanan ku
Askerî fabrika nedir?
Kısa tanım Askerî fabrika, savunma ihtiyaçları için üretim, bakım, yenileştirme veya teknik destek sağlayan ve askerî idareye bağlı çalışan sanayi tes
Askerî tersane nedir?
Kısa tanım Askerî tersane, deniz kuvvetleri platformlarının inşa, bakım, onarım, modernizasyon ve teknik destek faaliyetlerini yürüten kamuya bağlı de
Ataletsel seyrüsefer (INS) nedir?
Kısa tanım INS, dış sinyale bağımlı olmadan ivme ve dönü ölçümleriyle konum yönelim belirleyen seyrüsefer teknolojisidir. Ayrıntılı açıklama GPS'in…
Atış kontrol sistemi nedir?
Kısa tanım Atış kontrol sistemi, bir silahın hedefe yöneltilmesini sağlayan sensör hesaplama kontrol bütünüdür. Ayrıntılı açıklama Atış kontrol, platf
Aviyonik nedir?
Kısa tanım Aviyonik, hava araçlarında kullanılan elektronik sistemlerin genel adıdır: uçuş kontrol, seyrüsefer, haberleşme, görev bilgisayarı ve göste
Azami Kalkış Ağırlığı (MTOW)
Tanım MTOW; hava aracının kalkışta izinli en yüksek toplam ağırlığıdır — yakıt ve faydalı yükün pazarlık masasıdır. Türkiye bağlamı: İHA sınıflandırma
Bakiye sipariş (backlog) nedir?
Kısa tanım Bakiye sipariş, bir şirketin imzalanmış ancak henüz teslim edilmemiş sözleşmelerinin toplam değeridir. Ayrıntılı açıklama Savunma sanayiind
Bileşen nedir?
Kısa tanım Bileşen, bir alt sistemin içinde yer alan en küçük teknik parça düzeyidir: elektronik kart, konektör, lens, sensör çipi gibi. Ayrıntılı açı
Blok Yükseltme
Tanım Blok yükseltme; platformun donanım yazılım paketinin planlı sürümlerle yenilenmesidir — her blok, birlikte doğrulanmış bir konfigürasyondur. Tür
C4ISR nedir?
Kısa tanım C4ISR; Komuta (Command), Kontrol (Control), Haberleşme (Communications), Bilgisayar (Computers), İstihbarat (Intelligence), Gözetleme (Surv
CNC İşleme
Tanım CNC; bilgisayar kontrollü talaşlı imalattır — savunma kalitesinde tekrarlanabilirliğin atölye dili. Türkiye bağlamı: OSSA ve SAHA tabanındaki KO
Dekoy (Sahte Hedef)
Tanım Dekoy; düşman sensörünü gerçek platformdan koparıp kendine kilitlemek için tasarlanmış sahte hedeftir — çekilen, atılan veya sabit türleri vardı
Denize Dayanıklılık (Seakeeping)
Tanım Seakeeping; geminin dalgalı denizde görev yapabilme kabiliyetidir — silah atışı, helikopter operasyonu ve mürettebat verimi bu kabiliyetle yaşar
Deplasman nedir?
Kısa tanım Deplasman, bir geminin taşırdığı su ağırlığı üzerinden ifade edilen büyüklüğüdür; gemi ölçeğinin standart göstergesidir. Ayrıntılı açıklama
Dikey Fırlatma Sistemi (VLS)
Tanım VLS; füzelerin gemi gövdesine gömülü hücrelerden dikey fırlatılmasıdır — mekanik yöneltme olmadan her yöne, hızlı salvo imkânı verir. Türkiye ba
Dizel-Elektrik Tahrik
Tanım Dizel elektrikte motorlar jeneratörü, jeneratör elektrik motorunu döndürür — makine yerleşimi esner, akustik iz düşer. Türkiye bağlamı: Denizalt
Durumsal farkındalık nedir?
Kısa tanım Durumsal farkındalık, karar vericinin içinde bulunduğu ortamı, gelişmeleri ve olası sonuçları doğru biçimde anlayabilme durumudur. Ayrıntıl
Duyarsız mühimmat nedir?
Kısa tanım Duyarsız mühimmat (insensitive munitions), beklenmedik dış etkilere (ısı, darbe, yangın) karşı istenmeyen reaksiyon riski azaltılmış mühimm
Döküm ve Dövme
Tanım Döküm eriyik metali kalıba döker; dövme, metali basınçla şekillendirip iç yapısını güçlendirir — kritik yük taşıyan parçaların iki ana yolu. Tür
EMI / EMC (Elektromanyetik Girişim ve Uyumluluk)
Tanım EMI istenmeyen elektromanyetik yayın ve etkilenmedir; EMC, sistemin hem yaymadan hem etkilenmeden çalışabilme yeteneğidir. Türkiye bağlamı: Rada
EYDEP nedir?
Kısa tanım EYDEP (Endüstriyel Yetkinlik Değerlendirme ve Destekleme Programı), savunma sanayiindeki firmaların yetkinliklerinin değerlendirildiği ve d
Ekonomik Ömür
Tanım Ekonomik ömür; bir sistemin işletme bakım maliyetinin, sağladığı faydaya göre savunulabilir kaldığı süredir — teknik ömürden (fiziken çalışabili
Elektro-optik sistem nedir?
Kısa tanım Elektro optik sistemler; kamera, termal görüntüleme, lazer ve görüntü işleme teknolojilerini kullanarak görüntüleme, tespit ve gözetleme sa
Elektronik harp nedir?
Kısa tanım Elektronik harp, elektromanyetik spektrumun savunma bağlamında algılama, korunma ve üstünlük sağlama amaçlarıyla yönetilmesini ifade eden g
Enerji Depolama (Askerî)
Tanım Askerî enerji depolama; batarya ve süperkapasitör teknolojilerinin şok, sıcaklık ve güvenlik gereksinimleriyle sertleştirilmiş hâlidir — lazer v
Entegre Lojistik Destek (ILS)
Tanım ILS; yedek parça, eğitim, doküman, test ekipmanı ve bakım altyapısının, sistem tasarımıyla birlikte planlanmasıdır — platform teslimle değil,…
FAT / SAT (Fabrika ve Saha Kabul Testleri)
Tanım FAT, ürünün üretici tesisinde şartnameye göre denenmesidir; SAT, aynı doğrulamanın kullanıcı sahasında gerçek koşullarda tekrarıdır. Türkiye bağ
FMS (Yabancı Askerî Satış)
Tanım FMS, ABD'nin devletten devlete satış mekanizmasıdır; alıcı, ABD hükûmeti üzerinden tedarik eder ve ABD mevzuatına tabi olur. Türkiye bağlamı: F
FPGA (Alanda Programlanabilir Kapı Dizisi)
Tanım FPGA; devre davranışı sahada yeniden programlanabilen yongadır — radar sinyal işleme ve EH gibi düşük gecikmeli işlerde işlemciye alternatiftir.
Faydalı Yük
Tanım Faydalı yük; platformun görev için taşıdığı sensör, mühimmat veya karadaki karşılığıyla 'iş yapan' kütledir — geri kalan her kilo, bu kilonun ta
Fırkateyn nedir?
Kısa tanım Fırkateyn, korvetten büyük, çok görevli ana muharip gemi sınıfıdır. Ayrıntılı açıklama Modern fırkateynler hava savunma, denizaltı savunma
Fırlatma Aracı
Tanım Fırlatma aracı; faydalı yükü yörünge hızına ulaştıran roket sistemidir — uzaya erişimin dar boğazı ve egemenlik eşiğidir. Türkiye bağlamı: Sonda
G2G (Devletten Devlete Satış)
Tanım G2G'de alıcı devlet tek tek firmalarla değil satıcı devletle sözleşme yapar; devlet güvencesi, paket teslim ve eğitim lojistik taahhüdü birlikte
GaN (Galyum Nitrür) Teknolojisi
Tanım GaN yarı iletkenler; yüksek güç yoğunluğu ve verimle çalışan RF katları sağlar — AESA radarların gönderme alma modüllerinde kuşak atlatan malzem
Gaz Türbini (Deniz Tahriki)
Tanım Gaz türbini; yüksek güç yoğunluğuyla gemilere sprint hızı kazandıran tahrik sınıfıdır — dizelle birlikte melez (CODAG/CODOG türü) mimarilerde ku
Gemisavar füze nedir?
Kısa tanım Gemisavar füze, en genel düzeyde deniz platformlarına yönelik görev tanımlı füze ailesidir. Ayrıntılı açıklama Füze aileleri savunma okurya
Gereksinim Yönetimi
Tanım Gereksinim yönetimi; ihtiyacın ölçülebilir, test edilebilir ve izlenebilir maddelere çevrilip proje boyunca canlı tutulmasıdır. Kayıp gereksinim
Görev Bilgisayarı
Tanım Görev bilgisayarı; platformun sensör, silah ve haberleşme katmanlarını tek karar omurgasında birleştiren merkez işlemcidir — 'beyin' benzetmesin
Görev Profili
Tanım Görev profili; platformun tipik bir görevde yaşadığı yük hız irtifa/derinlik süre örüntüsüdür — 'ne kadar taşır' sorusunun dürüst hâli 'hangi pr
Görüş Ötesi Operasyon (BVLOS)
Tanım BVLOS; insansız aracın, operatörün doğrudan görüş hattı dışında — veri bağı ve otonomiyle — uçurulmasıdır. Türkiye bağlamı: SATCOM entegrasyonlu
Güdüm sistemi nedir?
Kısa tanım Güdüm sistemi, en genel düzeyde bir mühimmatın hedefe yönlendirilmesini sağlayan teknik alandır. Ayrıntılı açıklama Bu kavram savunma haber
HIL Testi (Donanım-Döngüde)
Tanım HIL; gerçek kontrol donanımının, benzetimle üretilmiş sahte dünyaya bağlanarak denenmesidir — uçmadan uçuş, atmadan atış test edilir. Türkiye ba
Halka açıklık oranı nedir?
Kısa tanım Halka açıklık oranı, bir şirketin paylarının borsada serbestçe işlem gören kısmının toplam sermayeye oranıdır. Ayrıntılı açıklama Halka açı
Harekât Uçuş Yazılımı (OFP)
Tanım OFP; savaş uçağının görev bilgisayarında koşan, sensör silah gösterge bütünlüğünü tanımlayan ana yazılımdır — 'hangi silah nasıl atılır' bilgisi
Hücumbot nedir?
Kısa tanım Hücumbot, yüksek sürat ve vurucu güç odaklı küçük muharip deniz platformudur. Ayrıntılı açıklama Hücumbotlar kıyı sularında hızlı müdahale
IFF (Dost-Düşman Tanıma) nedir?
Kısa tanım IFF, radar ekranındaki hedefin dost mu yabancı mı olduğunun sorgu cevap yöntemiyle belirlenmesini sağlayan sistemdir. Ayrıntılı açıklama IF
IOC / FOC (Başlangıç ve Tam Harekât Yeteneği)
Tanım IOC, sistemin sınırlı konfigürasyonla göreve başlayabildiği eşiktir; FOC, tüm yeteneklerin ve destek zincirinin hazır olduğu olgunluktur. Türkiy
ITAR / EAR
Tanım ITAR, ABD'nin savunma kalemlerini; EAR, çift kullanımlı ticari kalemleri düzenleyen ihracat kontrol mevzuatıdır — içinde ABD menşeli parça taşıy
KAP bildirimi nedir?
Kısa tanım KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) bildirimi, sermaye piyasası mevzuatı uyarınca halka açık şirketlerin kamuya açıklaması gereken bilgilerin
KBRN nedir?
Kısa tanım KBRN; kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer tehditlere karşı koruma ve keşif alanını ifade eder. Ayrıntılı açıklama KBRN kabiliyeti; k
Kabiliyet matrisi nedir?
Kısa tanım Kabiliyet matrisi, hangi şirketin hangi faaliyet alanında aktif olduğunu gösteren, performans değil faaliyet alanı düzeyinde karşılaştırmal
Kalifikasyon
Tanım Kalifikasyon; ürünün belirlenmiş gereksinim setini, tanımlı test zinciriyle karşıladığının resmen onaylanmasıdır — tek başarılı deneme değil, te
Kanibalizasyon
Tanım Kanibalizasyon; bir platformdan parça sökerek diğerini uçurur/yüzdürür hâle getirmektir — yedek zinciri tıkandığında filonun kendi kendini yemes
Karakol botu nedir?
Kısa tanım Karakol botu, kıyı sularında gözetleme ve güvenlik görevleri yapan küçük deniz platformudur. Ayrıntılı açıklama OPV'den küçük, daha kısa gö
Karşı Tedbir Sarfları
Tanım Karşı tedbir sarfları; gelen güdümlü tehdidi yanıltmak için atılan tek kullanımlık yüklerdir — radar bandında ve kızılötesinde sahte hedef üreti
Katmanlı İmalat (3B Baskı)
Tanım Katmanlı imalat; parçayı talaş kaldırarak değil katman ekleyerek üretir — karmaşık geometri, hafifletme ve yedek parça esnekliği sağlar. Türkiye
Klas Kuruluşu
Tanım Klas kuruluşları; gemilerin yapısal ve makine güvenliğini bağımsız kurallarla belgeleyen kurumlardır — sigorta ve bayrak devleti bu belgeye yasl
Knot (Deniz Mili/Saat)
Tanım Knot; saatte bir deniz mili (1,852 km) hızdır — denizciliğin evrensel hız dilidir. Türkiye bağlamı: Portal, platform azami hızlarını yayımlamadı
Kompozit malzeme nedir?
Kısa tanım Kompozit malzeme, iki veya daha fazla farklı malzemenin birleştirilmesiyle elde edilen, bileşenlerinden farklı özelliklere sahip malzemedir
Komuta-kontrol (C2) nedir?
Kısa tanım Komuta kontrol (C2), bilgi toplama, değerlendirme, karar destek ve farklı unsurlar arasında ortak durum resmi oluşturma işlevlerini kapsaya
Konfigürasyon Yönetimi
Tanım Konfigürasyon yönetimi; bir sistemin hangi sürüm parça, yazılım ve dokümanla sahada olduğunun kayıt altında tutulmasıdır. Onaysız değişiklik, ik
Konsorsiyum
Tanım Konsorsiyum; birden çok firmanın tek proje için sorumluluk paylaşarak kurduğu geçici iş birliğidir — her üye kendi iş paketinden müteselsil ya d
Korvet nedir?
Kısa tanım Korvet, fırkateynden küçük, karakol gemisinden daha donanımlı orta sınıf muharip gemidir. Ayrıntılı açıklama Sınıf sınırları ülkeden ülkeye
Kriptografi (Savunma Bağlamı)
Tanım Kriptografi; haberleşme ve verinin matematiksel yöntemlerle yetkisiz erişime kapatılmasıdır — askerî sistemlerde ulusal onaylı cihaz ve anahtar
Kritik alt sistem nedir?
Kısa tanım Kritik alt sistem, bir platformun kabiliyetini belirleyen ve dışa bağımlılığı stratejik risk oluşturan alt sistemlerdir: motor, sensör, güd
Kule sistemi nedir?
Kısa tanım Kule sistemi, zırhlı araçlara entegre edilen, silah ve sensörleri barındıran modüler üst yapıdır. Ayrıntılı açıklama Kuleler insanlı veya u
Kümelenme nedir?
Kısa tanım Kümelenme, belirli bir sektörde faaliyet gösteren şirketler, KOBİ'ler, üniversiteler ve kamu paydaşları arasında iş birliği sağlayan ekosis
Küp Uydu (CubeSat)
Tanım Küp uydu; 10 cm'lik birim ('U') katlarıyla standartlaşmış küçük uydu sınıfıdır — düşük maliyetle yörünge deneyimi ve görev doğrulaması sağlar. T
LEO / GEO (Alçak ve Yer Sabit Yörünge)
Tanım LEO ( 2.000 km altı) düşük gecikme ve küçük uydu takımları demektir; GEO ( 35.786 km) tek uyduyla sabit kapsama sunar. Türkiye bağlamı: Türksat
LST / LCT / LCVP nedir?
Kısa tanım Amfibi çıkarma platformlarının üç ana sınıfıdır: LST (tank çıkarma gemisi), LCT (çıkarma gemisi tank) ve LCVP (araç personel çıkarma aracı)
Link-16
Tanım Link 16; NATO'nun jam dirençli, zaman dilimli taktik veri bağı standardıdır — uçak, gemi ve kara unsurları aynı takım resmini paylaşır. Türkiye
Lisanslı Üretim
Tanım Lisanslı üretimde platform yabancı tasarımdır; üretim hakkı sözleşmeyle alınır, değişiklik onayı tasarım sahibinde kalır. Türkiye bağlamı: T70 G
MIL-STD
Tanım MIL STD'ler; ABD kaynaklı askerî standart ailesidir — çevresel dayanım (810), EMI/EMC (461) gibi başlıklarda küresel referans hâline gelmiştir.
MRAP nedir?
Kısa tanım MRAP (Mine Resistant Ambush Protected), mayın ve pusuya karşı korumalı araç kategorisidir. Ayrıntılı açıklama MRAP tasarımının ayırt edici
MRO (bakım-onarım-yenileştirme) nedir?
Kısa tanım MRO (Maintenance, Repair, Overhaul); bir platformun kullanım ömrü boyunca çalışır durumda tutulması için gereken bakım, onarım ve yenileşti
MRO bakım, onarım ve yenileme nedir?
Kısa tanım MRO, İngilizce maintenance, repair and overhaul ifadelerinin kısaltmasıdır; bakım, arıza giderme, büyük onarım ve yenileme faaliyetlerinin
MTBF / MTTR
Tanım MTBF arızalar arası ortalama süreyi, MTTR arıza sonrası ortalama onarım süresini ölçer — ikisi birlikte kullanılabilirliğin matematiğidir. Türki
MTCR (Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi)
Tanım MTCR; belirli menzil yük eşiğini aşan füze ve İHA teknolojilerinin yayılmasını sınırlamayı amaçlayan gönüllü rejimdir. Türkiye bağlamı: Uzay fır
Millî motor neden kritiktir?
Kısa tanım Millî motor kabiliyeti, bir platformun ihracat izni bağımsızlığı ve sürdürülebilirliği için belirleyicidir. Ayrıntılı açıklama Bir platform
Millîlik nedir?
Kısa tanım Savunma sanayiinde millîlik, kritik karar, tasarım, fikrî mülkiyet, sürdürülebilir destek ve değişiklik yapma yetkisinin ülke içinde bulunm
MoU / LoI (Mutabakat ve Niyet Beyanı)
Tanım MoU taraflar arası çerçeve mutabakatıdır; LoI tek taraflı niyet beyanıdır — ikisi de genellikle bağlayıcı sözleşme değildir. Türkiye bağlamı: GÖ
Modernizasyon nedir?
Kısa tanım Modernizasyon, envanterdeki bir platformun veya sistemin güncel ihtiyaçlara göre yenilenmesi ve kabiliyetinin artırılmasıdır. Ayrıntılı açı
Muayene ve Kabul
Tanım Muayene kabul; teslim edilen ürünün sözleşme şartlarına uygunluğunun idare adına doğrulandığı resmî süreçtir — faturanın değil, mülkiyet sorumlu
NATO Stok Numarası (NSN)
Tanım NSN; her tedarik kaleminin NATO genelinde tekilleştirilmiş 13 haneli kimliğidir — 'aynı parça'nın ülkeler arasında tanınmasını sağlar. Türkiye b
OEM (Özgün Ekipman Üreticisi)
Tanım OEM; bir ürünü kendi tasarımı ve markası altında üreten ana firmayı ifade eder — tedarik zincirinin tepe noktasıdır. Savunmada OEM olmak, tasarı
OODA Döngüsü
Tanım OODA — Gözle, Yönel, Karar ver, Uygula — karar üstünlüğünü hızlanan çevrimle kazanma modelidir; rakibin döngüsünün içine girmek, onu sürekli geç
OPSEC (operasyonel güvenlik) nedir?
Kısa tanım OPSEC, tek tek zararsız görünen bilgilerin bir araya geldiğinde hassas sonuçlar doğurabileceğini dikkate alan operasyonel güvenlik yaklaşım
OPV (Açık Deniz Karakol Gemisi) nedir?
Kısa tanım OPV, kıyı ötesi sularda gözetleme, egemenlik ve güvenlik görevleri için tasarlanan karakol gemisi sınıfıdır. Ayrıntılı açıklama OPV'ler, ta
Obüs nedir?
Kısa tanım Obüs, yüksek açılı atış yapabilen topçu sınıfıdır. Ayrıntılı açıklama Obüsler, doğrudan görüş hattı dışındaki hedeflere dolaylı atış sağlar
Offset kredisi nedir?
Kısa tanım Offset kredisi, yüklenicinin kabul edilmiş bir sanayi katılımı veya offset faaliyetinin sözleşmesel yükümlülük hesabına yazılan değeridir.
Offset nedir?
Kısa tanım Offset, özellikle yabancı tedarikle bağlantılı sözleşmelerde, yüklenicinin alıcı ülke ekonomisi veya sanayisi lehine belirli karşı yükümlül
Onaylı tedarikçi nedir?
Kısa tanım Onaylı tedarikçi, belirli bir kurum veya ana yüklenicinin ön yeterlilik, belge, kalite ve gerektiğinde güvenlik kontrollerinden geçerek ted
Ortak Girişim (JV)
Tanım Ortak girişimde taraflar kalıcı yeni bir şirket kurar; sermaye, yönetim ve kâr paylaşılır. Türkiye bağlamı: TUSAŞ–Altınay ortaklığındaki TAAC (2
Otonomi seviyeleri nedir?
Kısa tanım Otonomi, bir sistemin insan müdahalesi olmadan görev yürütebilme derecesini ifade eder ve tek bir seviye değil, bir yelpazedir. Ayrıntılı a
Platform nedir?
Kısa tanım Platform; uçak, gemi, kara aracı veya uydu gibi ana taşıyıcı yapıdır. Üzerinde farklı sistemler taşır. Ayrıntılı açıklama Savunma sanayiind
Proje yönetim ofisi nedir?
Kısa tanım Proje yönetim ofisi, projelerde ortak yöntem, planlama, raporlama, risk ve karar disiplinini kuran kurumsal yapıdır. Ayrıntılı açıklama Sav
RFI / RFP (Bilgi ve Teklif Talebi)
Tanım RFI pazarı tanımak için bilgi ister; RFP ise şartnameli, bağlayıcı teklif çağrısıdır. İkisi arasındaki mesafe, ihtiyaç makamının olgunlaşma süre
Radar nedir?
Kısa tanım Radar, elektromanyetik dalgalar kullanarak nesnelerin varlığını, konumunu ve hareketini tespit eden sensör sistemidir. Ayrıntılı açıklama R
Resmî açıklama eşiği nedir?
Kısa tanım Resmî açıklama eşiği, bir ihracat, sözleşme veya program bilgisinin ana metne girebilmesi için resmî kaynaktan açıklanmış olması gerekliliğ
Retrofit
Tanım Retrofit; sahadaki mevcut platformlara, üretim sonrası geliştirilen bir yeteneğin geriye dönük takılmasıdır. Türkiye bağlamı: Yerli sistemlerin
SIGINT / IMINT
Tanım SIGINT elektromanyetik yayınlardan, IMINT görüntüden istihbarat üretir — modern resim, iki kaynağın füzyonuyla kurulur. Türkiye bağlamı: Uydu ve
SIPRI TIV nedir?
SIPRI TIV silah transferlerinin hacmini gosteren bir birimdir, finansal satis degeri degildir. Ayrimin neden kritik oldugu.
STANAG
Tanım STANAG'lar; NATO üyelerinin mühimmattan haberleşmeye ortak çalışabilmesini sağlayan standardizasyon anlaşmalarıdır — 'aynı dili konuşmanın' tekn
Sanayi katılımı / offset nedir?
Kısa tanım Sanayi katılımı (offset), bir savunma tedarikinde satıcı tarafın alıcı ülkenin sanayisine belirli oranda katkı sağlamayı taahhüt ettiği mek
Savunma sanayii ekosistemi nedir?
Kısa tanım Savunma sanayii ekosistemi; kamu kurumları, ihtiyaç makamları, ana ve alt yükleniciler, KOBİ’ler, üniversiteler, araştırma merkezleri, fina
Savunma sanayii nedir?
Kısa tanım Savunma sanayii; bir ülkenin güvenlik, caydırıcılık ve stratejik bağımsızlık ihtiyaçları için geliştirilen ürün, sistem, teknoloji, yazılım
Savunma sanayiinde KOBİ nedir?
Kısa tanım Savunma sanayiinde KOBİ, mevzuattaki ölçek ölçütlerini karşılayan ve sektöre ürün, alt sistem, parça, yazılım veya uzman hizmet sağlayan kü
Savunma tedariki nedir?
Kısa tanım Savunma tedariki, bir güvenlik ihtiyacının tanımlanmasından sistemin edinilmesi, kabulü, desteklenmesi ve hizmetten çıkarılmasına kadar uza
Savunma ve havacılık sanayii nedir?
Kısa tanım Savunma ve havacılık sanayii; savunma ihtiyaçlarına yönelik sistem ve hizmetlerle birlikte askerî ve sivil havacılık teknolojilerinin araşt
Savunmada fikrî mülkiyet nedir?
Kısa tanım Fikrî mülkiyet, savunma ürün ve teknolojilerindeki buluş, tasarım, yazılım, teknik veri, marka ve üretim bilgisinin hukuki ve sözleşmesel h
Segment (savunma pazarı) nedir?
Kısa tanım Segment, savunma pazarının ürün türü veya kabiliyet alanına göre ayrıldığı alt pazarlardır: insansız sistemler, kara araçları, deniz platfo
Sertifikasyon nedir?
Kısa tanım Sertifikasyon, bir ürün, süreç veya sistemin belirli kalite, güvenlik ve uygunluk beklentilerini karşıladığının yetkili bir merci tarafında
Servis Tavanı (Kavram)
Tanım Servis tavanı; hava aracının belirlenmiş tırmanma performansını hâlâ üretebildiği en yüksek irtifadır — mutlak tavandan farklı, operasyonel bir
Seyir füzesi nedir?
Kısa tanım Seyir füzesi, en genel düzeyde belirli bir rota izleyerek hedefe yönelen füze ailesidir. Ayrıntılı açıklama Füze sınıflandırmaları savunma
Siber güvenlik (savunmada) nedir?
Kısa tanım Savunma sanayiinde siber güvenlik; yazılım, ağ, kritik altyapı, üretim sistemleri, veri ve tedarik zincirinin korunmasını kapsar. Ayrıntılı
Silahlı Çatışma Hukuku (LOAC)
Tanım Silahlı çatışma hukuku; ayrım gözetme, orantılılık ve gereksiz acıdan kaçınma ilkeleriyle kuvvet kullanımını sınırlar — hedefin 'meşru askerî he
Sistem (savunmada) nedir?
Kısa tanım Sistem, belirli bir görevi yerine getiren teknolojik bütündür. Platformun üzerinde taşınır; alt sistemlerden oluşur. Ayrıntılı açıklama Kav
Sistem Mühendisliği
Tanım Sistem mühendisliği; gereksinimden mimariye, entegrasyondan doğrulamaya bütünü yöneten disiplindir — alt sistemler tek tek çalışırken bütünün ça
Sistem entegrasyonu nedir?
Kısa tanım Sistem entegrasyonu, farklı alt sistemlerin ve bileşenlerin bir platform üzerinde uyumlu şekilde birlikte çalışacak biçimde bir araya getir
Son kullanıcı nedir?
Kısa tanım Son kullanıcı, ihraç veya tedarik edilen ürünün nihai olarak kullanılması yetkilendirilen kurum veya kuruluştur. Ayrıntılı açıklama Savunma
Son kullanıcı sertifikası nedir?
Kısa tanım Son kullanıcı sertifikası (EUC), savunma ürününün nihai kullanıcısı ve kullanım amacı hakkında beyan sağlayan ihracat kontrol belgesidir. A
Sonar nedir?
Kısa tanım Sonar, ses dalgalarıyla su altındaki nesnelerin tespitini sağlayan sensör teknolojisidir. Ayrıntılı açıklama Aktif sonar ses gönderip yankı
Sorti
Tanım Sorti; bir hava aracının tek kalkış görev iniş çevrimidir — filo gücü, gövde sayısından çok üretilebilen sorti sayısıyla ölçülür. Türkiye bağlam
Spektrum Yönetimi
Tanım Spektrum yönetimi; sınırlı frekans kaynağının radar, telsiz ve EH arasında çatışmasız paylaştırılmasıdır — modern harekâtın görünmez trafiği. Tü
Stratejik sektör nedir?
Kısa tanım Stratejik sektör, ülkenin güvenliği, ekonomik dayanıklılığı veya teknolojik egemenliği açısından kesintisiz erişimi ve yerli kabiliyeti öze
Su Çekimi (Draft)
Tanım Su çekimi; geminin su altında kalan derinliğidir — hangi limana girebileceğini, hangi boğazdan geçebileceğini bu ölçü söyler. Türkiye bağlamı: S
SİDA / İDA nedir?
Kısa tanım İDA (insansız deniz aracı) mürettebatsız suüstü platformudur; SİDA, silahlı konfigürasyonu ifade eder. Ayrıntılı açıklama İnsansız deniz ar
Tasarım otoritesi nedir?
Kısa tanım Tasarım otoritesi, bir sistemin tasarımı üzerinde değişiklik yapma, sertifikalandırma ve geliştirme yetkisine sahip olma durumudur. Ayrıntı
Tedarikçi nedir?
Kısa tanım Tedarikçi, savunma projelerine parça, malzeme, hizmet veya üretim katkısı sağlayan firmadır. Alt yükleniciye göre daha dar kapsamlıdır. Ayr
Teknokent nedir?
Kısa tanım Teknokent, uygulamada teknopark veya teknoloji geliştirme bölgesi için kullanılan yaygın bir addır. Ayrıntılı açıklama Türkiye’de mevzuat v
Teknoloji Olgunluk Seviyesi (TRL) nedir?
Kısa tanım TRL (Technology Readiness Level), bir teknolojinin fikir aşamasından sahada kullanılabilir ürüne kadar olan olgunluk düzeyini ölçen ölçekli
Teknoloji Transferi (ToT)
Tanım ToT; tasarım bilgisi, üretim yöntemi ve test yetkinliğinin sözleşmeyle alıcıya aktarılmasıdır — lisanslı üretimden farkı, öğrenmenin hedeflenmes
Teknoloji olgunluk seviyesi nedir?
Kısa tanım Teknoloji olgunluk seviyesi, bir teknolojinin temel ilkeden gerçek ortamda kanıtlanmış sisteme uzanan gelişim aşamasını sınıflandırmak için
Teknopark nedir?
Kısa tanım Teknopark, teknoloji tabanlı işletmeler ile üniversite ve araştırma ekosistemini aynı bölgede buluşturan, resmî adıyla teknoloji geliştirme
Telemetri / Telekomut
Tanım Telemetri uydudan yere sağlık ve görev verisi akışı; telekomut yerden uyduya emir gönderimidir — ikisi birlikte 'uçurma' işinin damarlarıdır. Tü
Tesis Güvenlik Belgesi nedir?
Kısa tanım Tesis Güvenlik Belgesi, gizlilik dereceli projelerde çalışacak tesislerin güvenlik gerekliliklerini karşıladığını gösteren resmî belgedir.
Teslimat (savunmada) nedir?
Kısa tanım Teslimat, sözleşmesi imzalanmış bir ürünün fiilen kullanıcıya veya alıcıya ulaştırılması işlemidir. Ayrıntılı açıklama Savunma verilerinde
Test ve değerlendirme nedir?
Kısa tanım Test ve değerlendirme, bir sistemin tasarım gerekliliklerini ve performans beklentilerini karşılayıp karşılamadığının kontrollü koşullarda
Tier Yapısı (Tedarik Katmanları)
Tanım Tier 1 ana yükleniciye doğrudan alt sistem verir; Tier 2 bileşen, Tier 3 parça ve işlem sağlar. Katman yükseldikçe entegrasyon sorumluluğu, tekn
Torpido nedir?
Kısa tanım Torpido, su altında seyrederek hedefe yönelen deniz mühimmatı sınıfıdır. Ayrıntılı açıklama Ağır sınıf torpidolar denizaltılardan, hafif sı
Turbofan motor nedir?
Kısa tanım Turbofan, ön kısmında büyük bir fan bulunan ve itkinin önemli bir kısmını bu fandan sağlayan jet motoru türüdür. Ayrıntılı açıklama Havacıl
Uydular Arası Bağlantı (ISL)
Tanım ISL; uyduların yere inmeden birbiriyle konuşmasıdır — takım uydularda kapsama ve gecikme avantajının anahtarıdır. Türkiye bağlamı: Plan S'in Con
Uzaktan komutalı silah istasyonu (UKSİ) nedir?
Kısa tanım UKSİ, personelin platform içinden veya uzaktan kontrol ettiği stabilize silah sistemidir. Ayrıntılı açıklama UKSİ, nişancıyı zırh korumasın
V-Modeli
Tanım V modeli; solda gereksinimden tasarıma inen, sağda birim testinden kabul testine çıkan doğrulama simetrisidir — her tasarım kararının karşısında
Vakıf şirketi nedir?
Kısa tanım Savunma bağlamında vakıf şirketi, paylarının tamamı veya bir bölümü bir vakfa ait olan ve gelirleri ile faaliyetleri vakfın amaçlarıyla ili
Veri bağı (data link) nedir?
Kısa tanım Veri bağı, platformlar ve komuta merkezleri arasında sayısal bilgi aktarımını sağlayan güvenli haberleşme bağlantısıdır. Ayrıntılı açıklama
Veri füzyonu nedir?
Kısa tanım Veri füzyonu, farklı kaynaklardan gelen bilgilerin bir araya getirilerek daha anlamlı ve bütünlüklü bir tablo oluşturulmasıdır. Ayrıntılı a
Veri notu nedir?
Kısa tanım Veri notu, aynı gösterge için farklı kaynakların farklı rakamlar verdiği durumlarda bu farkı açıklayan editöryel kutudur. Ayrıntılı açıklam
Wassenaar Düzenlemesi
Tanım Wassenaar; konvansiyonel silahlar ve çift kullanımlı teknolojilerin ihracatını koordine eden çok taraflı rejimdir — üyeler ulusal lisans kararla
YETEN nedir?
Kısa tanım YETEN, Savunma Sanayii Başkanlığı'nın firmaların yetenek ve ticari yetkinliklerini bildirmeleri için kullandığı resmî yetenek envanteri kan
Yakın Savunma Sistemi (CIWS)
Tanım CIWS; gemiye sızan füze ve İHA'lara karşı son katman otomatik savunmadır — saniyeler içinde tespit karar ateş döngüsü kurar. Türkiye bağlamı: GÖ
Yarı Ömür Modernizasyonu (MLU)
Tanım MLU; platform ömrünün ortasında sensör, savaş yönetim ve haberleşme katmanlarının toplu yenilenmesidir — gövde kalır, beyin değişir. Türkiye bağ
Yazılım Tanımlı Radyo (SDR)
Tanım SDR; dalga biçiminin donanımda değil yazılımda tanımlandığı telsiz mimarisidir — aynı kutu, yüklemeyle farklı ağların dilini konuşur. Türkiye ba
Yaşam döngüsü yönetimi nedir?
Kısa tanım Yaşam döngüsü yönetimi, bir sistemin ihtiyaçtan tasarım ve üretime, kullanımdan bakım ve hizmetten çıkarmaya kadar bütün evrelerinin birlik
Yeni sözleşme (savunmada) nedir?
Kısa tanım Yeni sözleşme, bir şirketin bir dönemde imzaladığı ancak henüz teslim edilmemiş yeni siparişlerin toplam değeridir. Ayrıntılı açıklama Savu
Yer Kontrol İstasyonu (YKİ)
Tanım YKİ; insansız sistemin uçurulduğu, görevin planlanıp yürütüldüğü yer birimidir — pilotun kokpiti yere inmiştir. Türkiye bağlamı: Tek YKİ'den çok
Yer Segmenti
Tanım Yer segmenti; uyduyu uçuran ve verisini işleyen yer istasyonları, anten ağı ve görev kontrol merkezidir — uzay sisteminin yarısı yerdedir. Türki
Yerli katkı oranı nedir?
Kısa tanım Yerli katkı oranı, bir üründe yurt içinde sağlanan katma değerin toplam değere oranını ifade eder. Ayrıntılı açıklama Yerli katkı oranı, ye
Yerlileştirme nedir?
Kısa tanım Yerlileştirme, bir ürünün yalnız ülkede üretilmesi değil; tasarım, fikrî mülkiyet, bakım, test, yazılım, malzeme ve tedarik sürekliliği boy
Yörünge Transfer Aracı (YTA)
Tanım YTA; fırlatma aracının bıraktığı yörüngeden hedef yörüngeye taşıma yapan 'uzay çekicisi'dir — takım uyduların düzleme dağıtılmasında değer üreti
Yüzücü Zırhlı Araç
Tanım Yüzücü araç; hazırlıksız su geçişini kendi imkânıyla yapabilen kara platformudur — nehir ve kıyı hatlarında manevranın kilididir. Türkiye bağlam
Zırh Koruma (Kavram Düzeyi)
Tanım Zırh koruması; balistik tehdit, mayın ve EYP'ye karşı yapısal dayanımın bütünüdür — çelik kalınlığı değil, malzeme geometri enerji yönetimi denk
Çekili Dizi Sonar
Tanım Çekili dizi; geminin arkasından kablo ile çekilen hidrofon zinciridir — platform gürültüsünden uzaklaşarak uzak menzil pasif dinleme sağlar. Tür
Çevresel Test
Tanım Çevresel test; titreşim, şok, sıcaklık, nem, tuz sisi ve benzeri koşulların laboratuvarda hızlandırılmış uygulanmasıdır — saha ömrü haftalara sı
Çift kullanımlı teknoloji nedir?
Kısa tanım Çift kullanımlı teknoloji, hem sivil hem askerî amaçlarla kullanılabilen teknolojidir. Yapay zekâ, siber güvenlik, drone, uydu ve sensör te
Ömür Devri Maliyeti (LCC)
Tanım LCC; edinme bedelinin ötesinde işletme, bakım, yükseltme ve elden çıkarmayı kapsayan toplam maliyettir — çoğu platformda satın alma, buzdağının
İHA (insansız hava aracı) nedir?
Kısa tanım İHA, içinde pilot bulunmayan, uzaktan kumandayla veya otonom olarak uçabilen hava aracıdır. Ayrıntılı açıklama İHA genel bir çatı kavramdır
İKA (İnsansız Kara Aracı) nedir?
Kısa tanım İKA, mürettebatsız çalışan kara platformudur; keşif, lojistik veya silahlı görevler için geliştirilir. Ayrıntılı açıklama İKA'lar, insansız
İhracat lisansı nedir?
Kısa tanım İhracat lisansı, savunma veya kontrollü ürünlerin yurt dışına satışı için ilgili kamu otoritesinden alınması gereken izindir. Ayrıntılı açı
İhtiyaç makamı nedir?
Kısa tanım İhtiyaç makamı, bir savunma veya güvenlik kabiliyetine duyulan ihtiyacı tanımlayan ve kullanım gereksinimlerini ortaya koyan yetkili kurum
İnsan kontrolü ilkesi nedir?
Kısa tanım İnsan kontrolü ilkesi, otonom sistemlerde kritik kararların insan denetiminde kalması gerektiğini savunan etik ve politika yaklaşımıdır. Ay
Bu filtreyle eşleşen kayıt bulunamadı.