Kısa tanım
Pasif sonar, kendisi ses yaymadan, hedeflerin suya yaydığı makine, pervane ve akış gürültülerini dinleyerek onları algılayan ve sınıflandıran akustik sistemdir.
Ayrıntılı açıklama
Pasif sonar, suya yerleştirilmiş hidrofon adı verilen sualtı mikrofonlarından oluşan dizilerle çalışır. Diziler gemi gövdesine yerleştirilebilir, geminin arkasından uzun bir hat hâlinde çekilebilir ya da denizaltı bordasına boylamasına monte edilebilir. Birden çok hidrofonun sinyalleri hüzme oluşturma teknikleriyle birleştirilerek gürültü kaynağının kerterizi hassas biçimde belirlenir; dizinin uzunluğu arttıkça alçak frekanslı sesleri ayırt etme yeteneği de gelişir.
Pasif dinlemenin gücü, sınıflandırma yeteneğindedir. Her geminin pervane yapısı, makine takımı ve yardımcı donanımları kendine özgü bir akustik imza üretir. Sinyal işleme birimleri; dar bant çizgilerini, pervane kaynaklı genlik değişimlerini ve geniş bant gürültü karakterini çözümleyerek temasın hangi platform sınıfına ait olabileceği konusunda değerlendirme sağlar. Yalnızca kerteriz bilgisi elde edildiğinden, hedefin uzaklığının kestirilmesi için platformun manevra yaparak zaman içinde topladığı kerteriz dizilerinin analiz edildiği hedef hareket analizi yöntemleri kullanılır.
Pasif sonarın belirleyici üstünlüğü, dinleyen platformun kendini ele vermemesidir; bu nedenle denizaltıların ana algılama yöntemidir. Buna karşılık sessizleştirilmiş hedeflere karşı etkinliği ortam gürültüsüne bağlıdır ve deniz durumu, gemi trafiği gibi etkenlerden etkilenir. Belirli sistemlerin sayısal performans değerleri bu sayfada yer almaz — güvenli yayın ilkesi gereği.
Savunma sanayii bağlamı
Pasif sonar alanı; hidrofon üretimi, düşük gürültülü elektronik, dizi mekaniği ve akustik imza kütüphaneleriyle desteklenen sınıflandırma yazılımlarını kapsar. Sistem etkinliği, donanım kadar veri işleme ve operatör destek yazılımlarının olgunluğuna dayanır.
Türk savunma sanayiinde sualtı akustiği ve dinleme sistemleri alanında çalışmalar yürütülmektedir; deniz platformlarına yönelik millî sonar çözümleri bu kapsamda geliştirilen ürün ailelerindendir.
İlgili kavramlar
Aktif sonar · Sonoboya · Denizaltı savunma harbi · Manyetik anomali dedektörü