Kısa tanım
Offset, özellikle yabancı tedarikle bağlantılı sözleşmelerde, yüklenicinin alıcı ülke ekonomisi veya sanayisi lehine belirli karşı yükümlülükler üstlenmesidir.
Ayrıntılı açıklama
Kavramın mantığı, büyük ölçekli dış alımın tek yönlü bir kaynak çıkışı olarak kalmamasıdır: alıcı ülke, tedarik sözleşmesine kendi sanayisine dönük yükümlülükler ekleyerek alımın bir bölümünü ekonomik kazanıma çevirmeyi hedefler. Yükümlülüğün biçimi sözleşmeden sözleşmeye değişir; ortak nokta, yüklenicinin tedarik bedelinin ötesinde ölçülebilir bir karşı taahhüt üstlenmesidir.
Doğrudan offset, tedarik edilen sistem veya sektörle ilişkili üretim ve iş paketlerini; dolaylı offset ise farklı sektörlerdeki ihracat, yatırım veya hizmetleri kapsayabilir. Türkiye'de savunma tedarikinde kavram, sanayi katılımı yaklaşımıyla birlikte kullanılmıştır. Taahhütlerin değeri, kabul koşulları ve kredilendirme yöntemi ilgili yönerge ve sözleşmelerle belirlenir.
Okumada dikkat edilecek nokta, "offset tutarı"nın doğrudan nakit yatırım veya teknoloji sahipliği anlamına gelmemesidir. Aynı nominal büyüklük, bir sözleşmede üretim paketine, diğerinde hizmet alımına karşılık gelebilir; bu nedenle taahhüdün türü ve gerçekleşme biçimi incelenmeden tutar üzerinden sonuç çıkarılmamalıdır. Taahhüt ile gerçekleşme arasındaki fark da izlenmesi gereken ayrı bir boyuttur: sözleşmede yazan yükümlülük, ancak kabul edilmiş faaliyetlerle fiilî sonuca dönüşür.
Savunma sanayii bağlamı
Offset, dış alımın sanayiye geri dönüşünü hedefler; sözleşme tasarımının sanayi politikasına açılan araçlarından biridir. Bununla birlikte kavram, tek başına bir şirketin veya projenin başarısını kanıtlamaz. Uygulama; sözleşme kapsamı, yetki, kalite güvence, güvenlik şartları ve doğrulanmış kaynaklarla birlikte değerlendirilmelidir. Atlas, offset içerikli haberleri bu çerçeveyle okur: taahhüdün türü, kabul durumu ve kaynağı netleşmeden tutar tek başına bir sonuç olarak sunulmaz.
İlgili kavramlar
Sanayi katılımı · offset kredisi · ortak üretim
Kaynaklar
Savunma Atlas açıklaması; resmî kurum rehberleri ve mevzuat çerçevesi esas alınarak hazırlanmıştır. Son kontrol: 14 Temmuz 2026.