Kısa tanım
Havacılıkta yakıt sistemi, yakıtın uçakta depolanmasını, tanklar arasında yönetilmesini ve her uçuş koşulunda motorlara kesintisiz ve temiz biçimde iletilmesini sağlayan tanklar, pompalar, valfler, borular ve ölçüm birimlerinden oluşan bütündür.
Ayrıntılı açıklama
Yakıt çoğunlukla kanat içindeki yapısal hacimlerde (ıslak kanat/integral tank) ve gerektiğinde gövde ile ek tanklarda depolanır. Kanatta taşınan yakıt aynı zamanda kanat kök eğilme momentini azaltan bir dengeleme işlevi görür. Sistem; besleme pompaları, tanklar arası aktarım pompaları, kesme ve çapraz besleme valfleri, filtreler ile miktar ölçüm sensörlerinden oluşur. Çapraz besleme düzeni, çok motorlu uçaklarda herhangi bir tankın herhangi bir motoru besleyebilmesini sağlayarak arıza toleransı kazandırır.
Yakıtın tüketim sırasına göre tanklardan çekilmesi, uçağın ağırlık merkezini izin verilen sınırlar içinde tutmak için yakıt yönetim mantığıyla planlanır; bazı uçaklarda ağırlık merkezi, uçuş sırasında yakıt aktarımıyla etkin biçimde ayarlanır. Yüksek irtifada tanklarda basınçlandırma ve havalandırma düzenekleri buharlaşma ile tank yapısal yüklerini yönetir. Buzlanmaya karşı yakıt ısıtıcıları ve su ayrıştırma önlemleri sistemin emniyet unsurlarıdır.
Askerî uygulamalarda yakıt sistemine ek gereksinimler yüklenir: kendi kendini sızdırmaz (self-sealing) tank teknolojileri mermi isabetinde sızıntıyı sınırlar; tank içi patlamayı bastırmak için inert gaz doldurma (yakıt tankı inertleme) kullanılır; havada yakıt ikmali donanımı görev yarıçapını genişletir; atılabilir harici tanklar görev esnekliği sağlar.
Savunma sanayii bağlamı
Yakıt sistemi bileşenleri; savaş uçakları, nakliye uçakları, helikopterler ve insansız hava araçları gibi platform sınıflarının tümünde emniyet-kritik ekipman sınıfındadır ve sıkı sertifikasyon süreçlerine tabidir. Pompa, valf ve ölçüm birimlerinin millîleştirilmesi, idame maliyetleri ve tedarik güvenliği açısından önem taşır. Türk savunma sanayiinde uçak yakıt sistemi ekipmanları alanında çalışmalar yürütülmektedir.
İlgili kavramlar
Havada yakıt ikmali · Yakıt tankı inertleme · Hidrolik sistem (havacılık) · Ağırlık merkezi yönetimi · Uçuşa elverişlilik