Tanım
Çekili dizi; geminin arkasından kablo ile çekilen hidrofon zinciridir — platform gürültüsünden uzaklaşarak uzak menzil pasif dinleme sağlar. Türkiye bağlamı: Denizaltı savunma harbinin görünmez yarışı bu kulaklarla verilir; millî sonar hattı gövde tipiyle başlamış, dizi katmanına uzanmaktadır. Ayrım: Gövde sonarı ile çekili dizi rakip değil, menzil-çözünürlük dengesinin iki ucudur.
Operasyonel bedel: Çekili dizi menzil kazandırır, manevra kısıtlar — dizi sudayken ani dönüş ve sığ su riske girer; toplama-salma süreleri taktik planın parçasıdır. Bu yüzden 'dizi taşıyor' bilgisi tek başına kabiliyet ölçüsü değildir; platformun görev profiliyle birlikte okunur.
İlgili kavramlar
Çalışma mantığı
Çekili dizi sonar, geminin veya denizaltının arkasından bir kablo üzerinde çekilen, boylamasına dizilmiş çok sayıda hidrofondan oluşan pasif dinleme sistemidir. Diziyi platformdan uzaklaştırmanın iki temel nedeni vardır: birincisi, geminin kendi makine ve pervane gürültüsünden uzaklaşarak dinleme ortamını temizlemek; ikincisi, gövdeye sığmayacak uzunlukta bir dinleme tabanı elde etmektir.
Dizi uzunluğu, sistemin düşük frekanslarda yön ayırt edebilme kabiliyetini doğrudan belirler. Düşük frekanslar suda daha uzağa yayıldığı için bu bant, uzak mesafe dinlemede kritik önemdedir. Hidrofonların topladığı sinyaller, hüzme oluşturma algoritmalarıyla işlenerek belirli yönlerden gelen sesler ayrıştırılır; sınıflandırma yazılımı ise akustik imzayı kütüphaneyle karşılaştırarak kaynağın niteliği hakkında değerlendirme üretir.
Kullanım bağlamı
Çekili dizi, denizaltı savunma harbinin temel sensörlerindendir ve genellikle gövde sonarı ile birlikte kullanılır: gövde sonarı yakın çevrede hızlı tepki verirken, çekili dizi uzak menzilde pasif dinleme sağlar. Sistemin kullanımı harekât kısıtı da getirir: dizi suda açıkken geminin manevra serbestliği ve hız aralığı sınırlanır, dar sularda toplama-açma disiplini gerekir. Bu nedenle çekili dizi, bir donanım tercihinden çok harekât planına dâhil edilen bir kabiliyettir.