Kısa tanım
Dijital ikiz, fiziksel bir ürünün, sistemin veya sürecin; gerçek dünyadan toplanan verilerle sürekli güncellenen ve onun davranışını sayısal ortamda temsil eden dinamik sanal modelidir.
Ayrıntılı açıklama
Dijital ikiz kavramını sıradan bir benzetim modelinden ayıran temel özellik, fiziksel varlıkla arasındaki canlı veri bağıdır. Sensörlerden, bakım kayıtlarından ve işletme verilerinden beslenen ikiz, fiziksel sistemin güncel durumunu yansıtır; yalnızca tasarım anındaki ideal hâli değil, kullanım süresince oluşan aşınma, yaşlanma ve konfigürasyon değişikliklerini de içerir. Bu sayede ikiz üzerinde yapılan analizler, o özgül ürünün gerçek durumuna ilişkin öngörü üretir.
Mühendislik açısından dijital ikiz; geometri ve yapısal modeller, fiziksel davranış modelleri (termal, yapısal, akışkan, elektriksel), veri toplama altyapısı ve analitik katmandan oluşur. Analitik katmanda fizik tabanlı benzetim ile veri güdümlü yöntemler (makine öğrenmesi dâhil) birlikte kullanılabilir. İkizin ayrıntı düzeyi amaca göre belirlenir: bir bileşenin yorulma ömrünü izleyen ikiz ile bir üretim hattının verimliliğini izleyen ikiz farklı çözünürlüklerde kurulur.
Yaşam döngüsü boyunca dijital ikiz farklı roller üstlenir. Tasarım aşamasında alternatiflerin sanal ortamda değerlendirilmesine, üretim aşamasında süreç doğrulamaya, işletme aşamasında ise durum izleme ve kestirimci bakıma hizmet eder. Arızanın gerçekleşmeden öngörülmesi, bakım planlamasının takvim yerine gerçek duruma göre yapılmasına imkân tanır; bu da kullanılabilirliği artırıp ömür devri maliyetini düşürme potansiyeli taşır.
Savunma sanayii bağlamı
Savunma sektöründe dijital ikiz; platform tasarımının doğrulanması, filo düzeyinde durum izleme, kestirimci bakım ve modernizasyon kararlarının desteklenmesi amacıyla giderek daha fazla gündeme gelmektedir. Uzun hizmet ömürlü platformlarda konfigürasyonun sayısal ortamda eksiksiz izlenmesi, entegre lojistik destek süreçlerini güçlendirir. Tedarik makamları da dijital mühendislik yaklaşımlarını program yönetiminde teşvik etme eğilimindedir.
Türk savunma sanayiinde dijital mühendislik ve dijital ikiz uygulamalarına yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
İlgili kavramlar
Model tabanlı sistem mühendisliği · Donanım döngüsünde simülasyon (HIL) · Büyük veri analitiği (savunma) · Entegre lojistik destek · Yapay sinir ağı