Kısa tanım
Turbofan motor, gaz türbini çekirdeğinin önüne yerleştirilen büyük bir fan aracılığıyla havanın bir bölümünü çekirdeğin dışından geçirerek itki üreten hava soluyan jet motoru türüdür.
Ayrıntılı açıklama
Turbofan mimarisinde motora giren hava iki yola ayrılır. Bir bölümü çekirdeğe girer; burada kompresörde sıkıştırılır, yanma odasında yakıtla karıştırılıp yakılır ve türbinden geçerek genişler. Türbin, hem kompresörü hem de öndeki fanı döndüren mili besler. Havanın kalan bölümü ise çekirdeğin çevresindeki kanaldan, yanmaya girmeden geçirilir. Kanal akışının çekirdek akışına oranı, motorun karakterini belirleyen temel tasarım parametresidir.
İtkinin önemli bir kısmının, büyük hava kütlesinin görece düşük hızla ivmelendirilmesiyle elde edilmesi, turbofanı yakıt ekonomisi bakımından turbojete göre avantajlı kılar; ayrıca egzoz karışımı gürültüyü azaltır. Yolcu ve nakliye uçaklarında yüksek kanal oranlı turbofanlar tercih edilirken, muharip uçaklarda dar kesitli, düşük kanal oranlı ve çoğunlukla art yakıcılı turbofanlar kullanılır; bu tasarımlar yüksek hız rejimlerinde itki sürekliliğini önceler.
Turbofan geliştirme süreci; fan kanadı aerodinamiği, yüksek sıcaklığa dayanıklı türbin malzemeleri, tek kristal kanatçık dökümü, kaplama teknolojileri ve sayısal motor kontrol yazılımı gibi çok sayıda ileri mühendislik alanını bir araya getirir. Motorlar sertifikasyon öncesinde uzun süreli yer testlerinden, iklim ve yabancı cisim yutma denemelerinden geçirilir. Belirli sistemlerin sayısal performans değerleri bu sayfada yer almaz — güvenli yayın ilkesi gereği.
Savunma sanayii bağlamı
Turbofan teknolojisi, muharip uçaklar ile jet motorlu insansız hava araçları ve eğitim uçakları gibi platform sınıflarının kalbini oluşturur; motor bağımsızlığı bu nedenle savunma planlamasında stratejik bir başlıktır. Tedarik zincirinde disk ve kanatçık imalatı, yanma odası teknolojileri ve motor test altyapısı kritik yetkinliklerdir.
Türk savunma sanayiinde havacılık motorları alanında geliştirme ve altyapı çalışmaları yürütülmektedir.
İlgili kavramlar
Turbojet motor · Turboprop motor · Turboşaft motor · Motor test hücresi · İtki vektör kontrolü