Kısa tanım
Tasarım doğrulama, bir ürünün tasarımının tanımlanmış teknik gereksinimleri karşıladığının; test, analiz, muayene ve gösterim gibi nesnel yöntemlerle kanıtlanması sürecidir.
Ayrıntılı açıklama
Sistem mühendisliği disiplininde doğrulama, "ürünü doğru yaptık mı?" sorusuna yanıt arar; yani tasarım çıktısının, tasarım girdisi olan gereksinim setine uygunluğunu sınar. Bu yönüyle, ürünün kullanıcının gerçek ihtiyacını karşılayıp karşılamadığını sorgulayan geçerleme (validasyon) faaliyetinden ayrılır. İki kavram birbirini tamamlar: Doğrulanmış ancak geçerlenmemiş bir tasarım, şartnameye uygun fakat ihtiyaca yetersiz bir ürün anlamına gelebilir.
Doğrulama faaliyeti, gereksinim yönetimiyle iç içe yürütülür. Her gereksinim için uygun doğrulama yöntemi seçilir: Fiziksel olarak ölçülebilen özellikler test ile, test edilmesi güç veya maliyetli durumlar mühendislik analizi ve benzetim ile, biçimsel özellikler muayene ile, işlevsel davranışlar ise gösterim ile doğrulanabilir. Hangi gereksinimin hangi yöntemle, hangi kanıtla kapatıldığını izleyen doğrulama çapraz referans matrisi, sürecin omurgasını oluşturur ve izlenebilirliği güvence altına alır.
Doğrulama, tek seferlik bir olay değil, tasarım yaşam döngüsüne yayılmış kademeli bir süreçtir. Alt bileşen düzeyinde başlayan doğrulama, alt sistem ve sistem düzeylerinde bütünleşerek ilerler. Kritik tasarım gözden geçirmesi gibi resmî kapılarda doğrulama kanıtlarının olgunluğu değerlendirilir; kalifikasyon testleriyle tasarımın öngörülen çevresel ve işlevsel koşullara dayanımı belgelenir. Eksik veya başarısız doğrulama sonuçları, tasarım değişikliği ya da gereksinim revizyonu ile sonuçlanabilir.
Savunma sanayii bağlamı
Savunma projelerinde tasarım doğrulama, tedarik makamının ürün olgunluğunu nesnel kanıtlarla izleyebilmesini sağlar; seri üretim kararı ve kabul süreçleri büyük ölçüde doğrulama kanıt paketine dayanır. Doğrulama kayıtları ayrıca sertifikasyon ve uçuşa elverişlilik süreçlerinin girdisidir. Türk savunma sanayiinde de sistem mühendisliği ve doğrulama uygulamaları proje süreçlerinin yerleşik bir parçası olarak uygulanmaktadır.
İlgili kavramlar
Kalifikasyon testi · Kabul testi (FAT/SAT) · Gereksinim yönetimi · Kritik tasarım gözden geçirmesi · Sistem mühendisliği