Kısa tanım
GPS bağımsız seyrüsefer, uydu seyrüsefer sinyallerinin karıştırıldığı, aldatıldığı veya hiç alınamadığı ortamlarda bir platformun konum, yönelim ve hız bilgisini kendi bünyesindeki sensörler ve alternatif referanslarla belirleyebilmesi yeteneğidir.
Ayrıntılı açıklama
Uydu seyrüseferine bağımlılığın yarattığı zafiyet, modern seyrüsefer mimarilerini çok katmanlı tasarıma yöneltmiştir. Bu mimarinin omurgası ataletsel seyrüseferdir: cayrolar ve ivmeölçerlerden oluşan ataletsel ölçüm birimi, platformun dönüş ve ivme bilgilerini sürekli ölçer; bu ölçümlerin bütünlenmesiyle bilinen bir başlangıç noktasından itibaren konum ve yönelim hesaplanır. Ataletsel çözüm dış sinyale muhtaç olmadığından karıştırılamaz; ancak sensör hataları zamanla birikerek konum sapmasına yol açar.
Bu sapmayı dizginlemek için ataletsel çekirdek, uydudan bağımsız dış referanslarla desteklenir. Arazi referanslı seyrüsefer, ölçülen yükseklik profilini sayısal arazi haritasıyla karşılaştırır; görüntü eşlemeli yöntemler, kameradan alınan sahne görüntüsünü önceden yüklenmiş referans görüntülerle eşler. Yıldız izleyiciler gök cisimlerinden yönelim çıkarır; manyetik ve yerçekimi alanı haritalarıyla eşleme, radyo ve sinyal kaynaklı fırsat konumlaması gibi teknikler de literatürde giderek daha fazla yer bulur. Kalman filtresi tabanlı veri füzyonu, bu farklı kaynaklardan gelen ölçümleri istatistiksel olarak birleştirerek tutarlı tek bir seyrüsefer çözümü üretir.
Doktrin açısından bu yetenek, seyrüsefer harbi kavramının doğrudan sonucudur: uydu sinyalinin reddedildiği ortamda görev sürekliliği, platformun kendi başına yolunu bulabilmesine bağlıdır.
Savunma sanayii bağlamı
Güdümlü mühimmat, insansız hava araçları, denizaltılar ve uzun menzilli platformlar için uydudan bağımsız seyrüsefer, tedarik şartnamelerinde ayrı bir gereksinim başlığı hâline gelmiştir. Yüksek doğruluklu ataletsel sensörler ve eşleme tabanlı güdüm çözümleri, ihracat kontrollerine tabi kritik teknolojiler arasında sayılır.
Türk savunma sanayiinde ataletsel sensörler, arazi ve görüntü eşlemeli seyrüsefer ile veri füzyonu alanlarında çalışmalar yürütülmektedir; bu alan, güdümlü sistemlerde dışa bağımlılığın azaltılması bakımından öncelikli görülmektedir.
İlgili kavramlar
Arazi referanslı seyrüsefer · Görüntü eşlemeli güdüm · Fiber optik cayro · Yıldız izleyici · Kalman filtresi