Kısa tanım
Değişken derinlikli sonar, bir kablo ile geminin arkasından çekilen ve çalışma derinliği ayarlanabilen bir taşıyıcı gövde içindeki sonar dizisinden oluşan sualtı algılama sistemidir.
Ayrıntılı açıklama
Sesin sudaki yayılımı derinlikle değişen sıcaklık ve basınç koşullarına bağlı olduğundan, sabit derinlikte çalışan bir sonar her ortamda aynı etkinliği gösteremez. Değişken derinlikli sonar bu soruna, çevirici dizisini taşıyan hidrodinamik bir gövdenin vinç ve kablo düzeneğiyle istenen derinliğe indirilmesiyle çözüm getirir. Operatör, ölçülen ses hızı profiline göre diziyi termoklinin altına indirerek yüzey sonarlarının erişemediği su katmanlarını doğrudan dinleyebilir ya da aydınlatabilir.
Sistem çoğunlukla aktif kaynak olarak çalışan çekili gövde ile pasif dinleme yapan uzun bir çekili dizinin birleşiminden oluşur; bu ikili yerleşim, yayın yapan kaynak ile alıcının ayrılmasına imkân vererek algılama geometrisini zenginleştirir. Çekili yerleşimin bir diğer avantajı, dizinin gemi makine gürültüsünden uzaklaşması ve daha sessiz bir ortamda çalışmasıdır.
İşletim tarafında değişken derinlikli sonar; vinç operasyonu, kablo dinamiği ve manevra kısıtları nedeniyle dikkatli planlama gerektirir. Dizi sudayken geminin dönüş ve hız değişimleri sınırlanır; bu nedenle sistem, görev planlamasında gövde montajlı sonar ve hava platformlarıyla eşgüdüm içinde kullanılır. Belirli sistemlerin sayısal performans değerleri bu sayfada yer almaz — güvenli yayın ilkesi gereği.
Savunma sanayii bağlamı
Bu sistemler; akustik dizi teknolojisi, kablo-vinç mekaniği ve gerçek zamanlı işleme yazılımını birleştiren bütünleşik ürünlerdir. Fırkateyn ve korvet programlarında denizaltı savunma harbi yeteneğinin ana bileşenlerinden biri olarak tedarik edilir.
Türk savunma sanayiinde çekili sonar sistemleri ve sualtı akustiği alanında çalışmalar yürütülmektedir; millî deniz platformu projeleri bu yetenek alanına yönelik geliştirmeleri desteklemektedir.
İlgili kavramlar
Gövde montajlı sonar · Aktif sonar · Pasif sonar · Denizaltı savunma harbi helikopteri