Portalın hiyerarşisi
Birincil resmî (Resmî Gazete, SSB/MSB, Sayıştay, KAP, TUA) > kurumsal (şirket raporu, kümelenme profili) > resmî ajans (AA) > uzman basın > genel basın > ansiklopedik derleme. Her sayfanın kanıt etiketi bu merdivendeki basamağı gösterir.
Pratik testler
Tarih testi: kaynak olayı ne zaman yazdı — anında mı, yıllar sonra mı? Çıkar testi: yazan taraf sonuçtan fayda sağlıyor mu (şirket beyanları 'kurumsal kayıt' etiketiyle, mesafeli aktarılır)? Zincir testi: rakam ilk nereden çıktı — üç haber aynı kaynağı kopyalıyorsa üç kaynak değil bir kaynaktır. Bu üç test, portalın her satırında sessizce çalışır.
Kontrol sorusu: Habere güvenmeden önce zincir testini koşun: rakam ilk nerede göründü? Üç 'farklı' kaynak aynı ajans bültenini kopyalıyorsa, elinizde üç kaynak değil bir kaynak ve iki yankı vardır. Portalın sicil disiplini — her iddiaya kayıtlı kaynak kimliği — bu testin sistemleştirilmiş hâlidir.
İlgili
Değerlendirme çerçevesi
Bir kaynağın güvenilirliği, tek bir ölçütle değil birkaç boyutun birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir. Birinci boyut yakınlıktır: bilgi, olayın tarafı olan kurumun kendi beyanından mı geliyor, yoksa aktaran bir üçüncü taraftan mı? İkinci boyut doğrulanabilirliktir: iddia, belge, kayıt veya bağımsız ikinci bir kaynakla teyit edilebiliyor mu? Üçüncü boyut güncelliktir: kaynağın yayımlandığı tarih ile bugün arasında iddiayı geçersiz kılabilecek gelişmeler olmuş mudur?
Dördüncü boyut, kaynağın kendi çıkarıdır. Bir üreticinin kendi ürününe ilişkin açıklaması, ürünün varlığı ve genel niteliği için birincil kaynaktır; ancak karşılaştırmalı üstünlük iddiaları için taraflı sayılmalıdır. Aynı şekilde bir kurumun program takvimi beyanı resmî kayıt niteliği taşırken, aynı kurumun başarı değerlendirmesi editoryal süzgeçten geçirilir.
Pratik kontrol listesi
Atlas'ta bir kayıt eklenirken şu sorular sırayla yanıtlanır: Kaynak birincil mi ikincil mi? Yayımlayan kurum, konunun tarafı mı? İddia bir başka bağımsız kaynakta da yer alıyor mu? Rakam veriliyorsa ölçüm yöntemi ve dönemi belirtilmiş mi? Kaynağın erişim tarihi kaydedildi mi? Sayfa, iddiayı kaynağıyla birlikte mi sunuyor?
Bu sorulardan herhangi biri yanıtsız kalıyorsa, bilgi ya kaynak notuyla sınırlandırılarak verilir ya da hiç verilmez. Tek bir ikincil kaynağa dayanan kritik iddialar — teslimat, ihracat, sözleşme veya kabiliyet iddiaları — doğrulanmadan ana metne alınmaz. Bu yaklaşım hız pahasına güvenilirliği önceler; bir atlasın değeri, en hızlı haber vermesinden değil, verdiği bilginin zamana dayanmasından gelir.