Mekanizmanın amacı
Veri notu; birbiriyle çelişen güvenilir kaynakları çözmeden birlikte gösterme disiplinidir. Portal hakem değildir: Tümosan'ın kuruluşu için 1975 ve 1976'yı, 'ilk dizel motor' unvanı için iki ayrı şirketi kaynaklarıyla yan yana koyar.
Okur için kullanım
Veri notu gördüğünüzde üç şey bilirsiniz: (1) konu araştırıldı, (2) kaynaklar uyuşmuyor, (3) portal tek-rakam ilan etmeyi reddetti. Alıntılarken notu da taşıyın; çelişkiyi tek tarafa indirgemek, notun varlık sebebini boşa çıkarır. Yeni kaynak çelişkiyi çözerse sayfa güncellenir ve eski durum değişiklik kaydında saklanır — şeffaflık geriye doğru da işler.
Saha örneği: 'İlk dizel motor' unvanı — ansiklopedik kayıt BMC (1976), ajans aktarımı Tümosan der; portal 26. veri notuyla ikisini yan yana koyar. Bu, kararsızlık değil yöntemdir: çelişkiyi görünür kılmak, okura sahte kesinlik satmaktan daha çok güven üretir. Notu alıntılarken çelişkiyi de taşıyın.
İlgili
Ayrıntılı bakış
Veri notu, kaynak çelişkisini gizlemek yerine kayda geçirme yöntemidir; işlevi düzeltmek değil belgelemektir. Çelişki genellikle üç nedenden doğar. Birincisi tanım farkıdır: kaynaklar aynı sözcüğü farklı kapsamla kullanır; kuruluş yılı, tescil tarihi ile faaliyete geçiş tarihi arasında bölünebilir. İkincisi aktarım zinciridir: ikincil kaynak birincil kayda değil bir başka aktarıma dayanır, hata zincir boyunca çoğalır. Üçüncüsü unvan iddialarıdır; niteleme ölçütü belirtilmeden kullanıldığında farklı ölçütler farklı sahiplere çıkar.
Portalın hakem olmayı reddetmesi kayıtsızlık değil, kanıt hiyerarşisinin sonucudur. İki kaynak aynı güvenilirlik katmanındaysa ve aralarında karar verecek birincil belge kamuya açık değilse, birini seçmek okura kanıtı olmayan bir kesinlik satmak olur. Bu durumda doğru davranış, iki kaydı ölçütleriyle birlikte göstermek ve seçimin dayanağını okura açık bırakmaktır.
Notun ikinci işlevi zamansaldır. Çelişki kaydı, ileride yeni bir birincil belge yayımlandığında sayfanın nereden güncelleneceğini işaretler; değişiklik kaydında eski durumun saklanması ise düzeltmeyi izlenebilir kılar. Böylece şeffaflık yalnız bugüne değil geriye doğru da işler.
Sık sorulan sorular
Veri notu, bilginin güvenilmez olduğu anlamına mı gelir? Hayır. Not, konunun araştırıldığını ve kaynak ayrımının bilinçli olarak korunduğunu gösterir; belirsizliğin gizlenmediğinin işaretidir.
Portal neden bir rakam seçmiyor? Seçim ancak ayrımı çözen birincil belgeye dayanabilir. Böyle bir belge kamuya açık değilken yapılan seçim, kaynak değil tercih olur.
Notu alıntılarken ne yapmalıyım? Çelişkiyi de aktarın; tek tarafı almak notun ürettiği bilgiyi yok eder ve sahte kesinliği yeniden dolaşıma sokar.
Not ne zaman kalkar? Ayrımı çözen bir birincil kayıt yayımlandığında sayfa güncellenir; önceki durum değişiklik kaydında kalır.
Atlas okuma notu
Veri notları sayfa gövdesinin ayrılmaz parçasıdır; ekran alıntısı veya derleme yapılırken not, ilgili veriyle birlikte taşınmalıdır. Notun kendisi bir kaynak değildir — kaynak, notta anılan kayıtlardır; doğrulama daima o kayıtlar üzerinden yapılır.