Kime yönelik: Gazeteci, analist, kurumsal iletişim Ne öğreneceksiniz: Metodoloji · yıl · örneklem · para birimi · promosyon dili
“Dünyada kaçıncı?” tek başına anlamlı değildir
Bir sıralama; hangi şirketleri veya ülkeleri kapsadığı, hangi dönemi kullandığı, gelir mi ihracat mı ölçtüğü ve kur dönüşümünü nasıl yaptığı açıklanmadıkça karşılaştırılabilir değildir. Aynı ülke farklı listelerde farklı sırada olabilir ve bu mutlaka çelişki anlamına gelmez.
Beş doğrulama adımı
| Kontrol | Sorulacak soru |
|---|---|
| Kaynak | Listeyi kim hazırladı? |
| Dönem | Veri yılı ile yayın yılı aynı mı? |
| Kapsam | Savunma geliri mi, toplam şirket geliri mi? |
| Birim | Cari dolar, sabit dolar, TIV veya yerel para mı? |
| Örneklem | Yalnız halka açık verisi bulunan şirketler mi? |
Promosyon cümlesini veri cümlesine çevirin
“Dünyanın önde gelen sistemi” yerine “X kaynağının Y yılı listesinde Z ölçütüne göre ...” yazılmalıdır. “İlk”, “tek” ve “en büyük” iddiaları tarih, coğrafya ve ölçüt sınırı olmadan kullanılmamalıdır.
Şirket listeleri için ek uyarı
Savunma geliri açıklanmayan özel şirketler listelerde yer almayabilir. Bu nedenle sıralama, ekosistemin tamamını değil ölçülebilen örneklemi gösterebilir.
İlgili sayfalar
Veri okuryazarlığı · Promosyon dili politikası · Kaynak merkezi
Kaynak ve güncellik
Bu rehber resmî kurum sayfaları ve Savunma Atlas metodolojisi temelinde hazırlanmıştır. Süreç ve mevzuat değişebileceğinden bağlayıcı bilgi için ilgili kurumun güncel sayfası esas alınmalıdır. Son kontrol: 14 Temmuz 2026.
Sık sorulan sorular
Aynı kurum iki farklı listede farklı sırada yer alıyorsa hangisi doğrudur? Her ikisi de kendi metodolojisi içinde doğru olabilir. Sıralama bir ölçüm değil, tanımlanmış bir ölçütün sonucudur; ölçüt değiştiğinde sonucun değişmesi tutarsızlık değil, beklenen davranıştır. Karşılaştırma yapılacaksa listeler değil, listelerin tanımları karşılaştırılır.
Bir sıralamada yükselmek kabiliyetin arttığını gösterir mi? Doğrudan göstermez. Sıra, örneklemdeki diğer aktörlerin durumuna bağlı görece bir konumdur; listeye yeni bir kurumun girmesi veya bir başkasının veri açıklamayı bırakması, ölçülen değer değişmeden sıraları kaydırabilir. Mutlak gösterge ile sıra göstergesi ayrı okunmalıdır.
Kur dönüşümü neden ayrı bir kontrol başlığıdır? Yerel para biriminde ölçülen değerler ortak bir birime çevrilirken hangi kurun ve hangi tarihin kullanıldığı sonucu belirler. Cari ve sabit değer tercihi de eğilimin yönünü değiştirebilir; bu yüzden birim etiketi bulunmayan bir sıralama karşılaştırılabilir sayılmaz.
Kurumsal iletişim metninde sıralamaya nasıl atıf yapılmalıdır? Kaynak adı, yayım yılı, veri yılı ve ölçüt aynı cümlede verilmelidir. Bu dört öge tamamlandığında iddia doğrulanabilir bilgiye dönüşür; eksik kaldığında cümle promosyon dili olarak kalır.
Atlas okuma notu
Portal, sıralama bilgisini bağımsız bir olgu olarak değil, kaynağına ve ölçütüne bağlı bir kayıt olarak tutar; hangi listeden alındığı belirtilemeyen sıra bilgisi yayına girmez. Üstünlük ifadeleri yalnız birincil kaynağa atıfla ve yıl etiketiyle kullanılır. Listelerin kapsam dışı bıraktığı aktörler bulunabileceğinden, sıralamalar ekosistemin tamamının değil ölçülebilen kesitinin fotoğrafı sayılır.