Dönem özeti
Türkiye'nin kendi kendine yeterli bir savunma sanayii kurma ihtiyacının tetikleyici unsuru, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında uygulanan silah ambargosu olmuştur.
Kapsam notu
Bu sayfa sanayi tarihi anlatır. Harekât, muharebe veya taktik anlatımı içermez — bunlar portalın kapsamı dışındadır.
Ambargonun sanayi üzerindeki etkisi
Ambargo dönemi, savunma sistemlerinde yalnızca satın alma yapmanın yeterli olmadığını göstermiştir. Bir ülke ihtiyaç duyduğu parçaya, mühimmata, bakım hizmetine veya modernizasyon desteğine kriz anında erişemiyorsa, sahip olduğu platformların etkinliği de sınırlanabilir.
Bu tecrübe, Türkiye'de savunma sanayiinde dışa bağımlılığın stratejik risk olduğu farkındalığını görünür kılmıştır.
Kurumsal sonuçlar
Bu dönemde savunma sanayii hamlesi, kuvvet komutanlıkları adına kurulan vakıflar yoluyla başlatılmıştır. Halkın bağışlarıyla desteklenen bu vakıflar üzerinden şirketler kurulmuştur:
| Yıl | Kurum |
|---|---|
| 1973 | TUSAŞ (Türk Uçak Sanayii A.Ş.) |
| 1975 | ASELSAN — TSK'nın haberleşme cihazı ihtiyaçları için |
| 1981 | ASPİLSAN |
| 1982 | HAVELSAN |
| 1985 (7 Kasım) | SSB'nin öncülü — 3238 sayılı Kanun |
| 1987 (17 Haziran) | TSKGV — 3388 sayılı Kanun; kuvvet vakıflarının birleşmesi |
| 1988 | ROKETSAN |
Veri notu
İŞBİR Elektrik'in kuruluş yılı kaynaklarda 1975 ve 1978 olarak farklılaşmaktadır. Portal tek rakamı doğru ilan etmez.
Tarihsel değerlendirme
1974 sonrası dönem, Türkiye savunma sanayiinin dönüm noktalarından biri olarak değerlendirilir. Ancak bu süreç tek bir tarihte başlayıp biten bir olay değil, onlarca yıla yayılan bir kurumsallaşma ve kabiliyet inşası sürecidir.
İlgili sayfalar
TSKGV · ASELSAN · SSB · Yerlileştirme nedir?
Kaynaklar
TSKGV resmî sitesi (tarihçe) · akademik kaynaklar · sektör yayınları. Erişim: 13 Temmuz 2026.