Künye ve kapsam
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (4/1/2002) genel kamu alımlarının çerçeve kanunudur; ancak 3. maddesinin (b) bendi, savunma, güvenlik ve istihbaratla ilgili mevzuat uyarınca gizlilik içinde yürütülmesi gereken alımları bu Kanunun genel usullerinden istisna tutar. İstisna; uçak, helikopter, gemi, denizaltı, tank, roket, füze gibi araç, silah, sistem ve harp malzemeleri ile bunların araştırma-geliştirme, eğitim, üretim, modernizasyon, yazılım ve mühimmat ihalelerini; ilgili sefer stokları, bakım, işletme ve idameye yönelik mal ve hizmetleri kapsar.
Nasıl işler
İstisna kapsamındaki alımlar, Kanunun Ek 11. maddesi uyarınca çıkarılan ve Millî Savunma Bakanlığı ile ilgili idarelerin uyguladığı kendi usul ve esaslarıyla yürütülür. Ayrıca 21. maddenin (c) bendi, savunma ve güvenlikle ilgili özel durumların ortaya çıkması hâlinde ihalenin ivedilikle yapılmasına imkân tanır. Böylece savunma tedariki, büyük ölçüde genel kamu ihale rejiminin dışında, kendine özgü süreçlerle işleyen bir alan hâline gelir.
Neden önemli: Savunma sanayii firmalarının kamu alımlarında karşılaşacağı ihale mantığı, klasik 4734 süreçlerinden farklıdır; tedarik makamının (SSB/MSB) özel usul ve esasları belirleyicidir. Bu, sektöre giren firmaların ilk kavraması gereken çerçevelerden biridir.
Düzenlemenin kapsamı ve mantığı
Rejimin ölçütü kalemin adı değil, hizmet ettiği amaçtır; aynı malzeme sivil bir alımda genel usule, harp malzemesinin idamesine yönelik bir alımda istisnaya girebilir. Araştırma-geliştirmeden mühimmata, yazılımdan sefer stoklarına uzanan sayım, bir sistemin ömür devri boyunca gerektirdiği kalemleri tek rejimde toplama iradesini gösterir. İstisna kuralsızlık anlamına gelmez: genel ihale usulünün yerini idarenin kendi usul ve esasları alır.
Sık sorulan sorular
İstisna denetimsizlik midir? Hayır; genel usulün yerini tedarik makamının özel usul ve esasları alır, alım yine kurala bağlıdır.
Aynı ürün iki farklı rejimde değerlendirilebilir mi? Ölçüt kullanım amacı olduğundan mümkündür.
Portal bu sayfada ihale duyurusu yayımlar mı? Hayır; sayfa rejimin mantığını anlatır, güncel usul metni ve duyurular için tedarik makamının resmî kanalları esastır.
Kaynaklar
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), 4734 sayılı Kanun; MSB'nin 3/b usul ve esaslarına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı. Erişim: 15 Temmuz 2026.