Künye ve kapsam
AQAP (Allied Quality Assurance Publications), NATO'nun savunma tedarikinde uyguladığı kalite güvence gerekleri bütünüdür. Türkiye'de resmî kalite kontrol makamı Millî Savunma Bakanlığı Kalite Yönetim Daire Başkanlığı'dır. Başlıca yayınlar arasında AQAP-2110 ve havacılık, uzay ve savunma yüklenicileri için NATO Kalite Yönetim Sistemi gereklerini içeren AQAP-2310; yazılım kalite güvence ilavesi AQAP-2210; devredilebilir kalite planları için AQAP-2105 ve son muayene için AQAP-2131 bulunur.
Firmalar için anlamı
5201 sayılı Kanun gereği MSB tarafından tespit edilip Resmî Gazete'de yayımlanan Kontrole Tâbi Liste'de yer alan malzemeye yönelik üretim yapan kuruluşların AQAP belgelendirme işlemleri yürütülür. → 5201 Sayılı Kanun · Kontrole Tâbi Liste NATO silah sistemlerinin malzemesini üreten firmaların üretim ve teslimat aşamalarındaki kalite güvencesi, ülkemizin resmî makamı MSB tarafından onaylanır.
Neden önemli: AQAP belgesi, savunma tedarik sözleşmelerinde sıklıkla aranan bir yeterliliktir ve firmanın NATO/uluslararası tedarik zincirindeki güvenilirliğinin göstergesidir. Kodlandırma tarafıyla birlikte değerlendirilir. → NATO Kodlandırma Sistemi
Düzenlemenin kapsamı ve mantığı
Yayınlar bütününün mantığı, kalite güvencesini ürünün son muayenesine indirgemek yerine sözleşme süresince yürüyen bir süreç olarak kurmaktır: temel yayın genel gerekleri, ilaveler ise yazılım, kalite planı ve muayene gibi özel alanları karşılar. Katmanlı bu yapı, aynı sistemin farklı bileşenleri için farklı gereklerin tek çerçeve içinde uygulanabilmesini sağlar. Gereklerin müttefikler arasında ortak olması, tedarik zincirinin sınır ötesine uzandığı işlerde ortak bir kalite diline karşılık gelir; ulusal makamın onayı bu ortak dilin yerel doğrulama halkasıdır.
Sanayiye etkisi (genel)
Belgelendirme, firmanın kalite yönetim sistemini savunma sözleşmesinin diline uyarlamasını gerektirir: izlenebilirlik, konfigürasyon kaydı ve uygunsuzluk yönetimi sözleşme yükümlülüğü hâline gelir. Kapsam, üretilen kalemin kontrole tâbi listedeki karşılığına bağlı olduğundan uyum çalışması ürün portföyünün gözden geçirilmesiyle başlar.
Sık sorulan sorular
AQAP, genel kalite belgelerinin yerine mi geçer? Savunma tedarikine özgü ek gerekler getirir; firmanın mevcut kalite yönetim sistemiyle birlikte değerlendirilir.
Hangi kuruluşlar kapsama girer? Kontrole tâbi listede yer alan malzemeye yönelik üretim yapan kuruluşlar için belgelendirme işlemleri yürütülür.
Kaynaklar
MSB AQAP Faaliyetleri resmî sayfası (msb.gov.tr). Erişim: 15 Temmuz 2026.